SN 35.70 – Kinh Upavāṇa (thiết thực hiện tại)

SN 35.70 – Kinh Upavāṇa: Upavāṇasuttaṃ (thiết thực hiện tại)

1. Tại Rājagaha.*

2. Rồi Tôn-giả Upavāṇa đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

3. Ngồi xuống một bên, Tôn-giả Upavāṇa bạch Thế Tôn:

- "Thiết thực hiện tại, thiết thực hiện tại (sandiṭṭhiko)", bạch Thế Tôn, như vậy được nói đến. Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn,

1)     là thiết thực hiện tại,

2)     có kết quả tức thời,

3)     đến để mà thấy,

4)     có khả năng hướng thượng,

5)     được những người có trí tự mình giác hiểu?

4. - Ở đây, này Upavāṇa, sau khi mắt thấy sắc,

1)     Tỷ-kheo cảm thọ sắc và cảm thọ tham sắc, có nội tham đối với các sắc;

2)     vị ấy biết rõ: "Tôi có nội tham đối với các sắc".

Cho đến chừng nào, sau khi mắt thấy sắc, Tỷ-kheo cảm thọ sắc và cảm thọ tham sắc, và có nội tham đối với các sắc; vị ấy biết rõ: "Tôi có nội tham đối với các sắc".

Như vậy, này Upavāṇa, là thiết thực hiện tại, có kết quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được những người trí tự mình giác hiểu.

5. Lại nữa, này Upavāṇa, sau khi tai nghe tiếng, Tỷ-kheo cảm thọ tiếng và cảm thọ tham tiếng, có nội tham đối với các tiếng; vị ấy biết rõ: "Tôi có nội tham đối với các tiếng". Cho đến chừng nào, sau khi tai nghe tiếng, Tỷ-kheo cảm thọ tiếng và cảm thọ tham tiếng, và có nội tham đối với các tiếng; vị ấy biết rõ: "Tôi có nội tham đối với các tiếng". Như vậy, này Upavāṇa, là thiết thực hiện tại, có kết quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được những người trí tự mình giác hiểu.

6. Lại nữa, này Upavāṇa, sau khi mũi ngửi hương, Tỷ-kheo cảm thọ hương và cảm thọ tham hương, có nội tham đối với các hương; vị ấy biết rõ: "Tôi có nội tham đối với các hương". Cho đến chừng nào, sau khi mũi ngửi hương, Tỷ-kheo cảm thọ hương và cảm thọ tham hương, và có nội tham đối với các hương; vị ấy biết rõ: "Tôi có nội tham đối với các hương". Như vậy, này Upavāṇa, là thiết thực hiện tại, có kết quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được những người trí tự mình giác hiểu.

7. Lại nữa, này Upavāṇa, sau khi lưỡi nếm vị, Tỷ-kheo cảm thọ vị và cảm thọ tham vị, có nội tham đối với các vị; vị ấy biết rõ: "Tôi có nội tham đối với các vị". Cho đến chừng nào, sau khi lưỡi nếm vị, Tỷ-kheo cảm thọ vị và cảm thọ tham vị, và có nội tham đối với các vị; vị ấy biết rõ: "Tôi có nội tham đối với các vị". Như vậy, này Upavāṇa, là thiết thực hiện tại, có kết quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được những người trí tự mình giác hiểu.

8. Lại nữa, này Upavāṇa, sau thân cảm xúc, Tỷ-kheo cảm thọ xúc và cảm thọ tham xúc, có nội tham đối với các xúc; vị ấy biết rõ: "Tôi có nội tham đối với các xúc". Cho đến chừng nào, sau khi thân cảm xúc, Tỷ-kheo cảm thọ xúc và cảm thọ tham xúc, và có nội tham đối với các xúc; vị ấy biết rõ: "Tôi có nội tham đối với các xúc". Như vậy, này Upavāṇa, là thiết thực hiện tại, có kết quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được những người trí tự mình giác hiểu.

9. Lại nữa, này Upavāṇa, sau khi ý nhận biết pháp, Tỷ-kheo cảm thọ pháp và cảm thọ tham pháp, có nội tham đối với các pháp; vị ấy biết rõ: "Tôi có nội tham đối với các pháp". Cho đến chừng nào, sau khi ý nhận biết pháp, Tỷ-kheo cảm thọ pháp và cảm thọ tham pháp, và có nội tham đối với các pháp; vị ấy biết rõ: "Tôi có nội tham đối với các pháp". Như vậy, này Upavāṇa, là thiết thực hiện tại, có kết quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được những người trí tự mình giác hiểu.

10. Ở đây, này Upavāṇa, sau khi mắt thấy sắc,

1)     Tỷ-kheo cảm thọ sắc,

2)     nhưng không cảm thọ tham sắc,

3)     và không có nội tham đối với sắc;

4)     vị ấy biết rõ: "Tôi không có nội tham đối với sắc".

Cho đến chừng nào, này Upavāṇa, sau khi mắt thấy sắc, Tỷ-kheo cảm thọ sắc, nhưng không cảm thọ tham sắc, và không có nội tham đối với các sắc; vị ấy biết rõ: "Tôi không có nội tham đối với các sắc".

Như vậy, này Upavāṇa, là thiết thực hiện tại, có kết quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được những người trí tự mình giác hiểu.

11. Ở đây, này Upavāṇa, sau khi tai nghe tiếng, Tỷ-kheo cảm thọ tiếng, nhưng không cảm thọ tham tiếng, và không có nội tham đối với tiếng; vị ấy biết rõ: "Tôi không có nội tham đối với tiếng". Cho đến chừng nào, này Upavāṇa, sau khi tai nghe tiếng, Tỷ-kheo cảm thọ tiếng, nhưng không cảm thọ tham tiếng, và không có nội tham đối với các tiếng; vị ấy biết rõ: "Tôi không có nội tham đối với các tiếng". Như vậy, này Upavāṇa, là thiết thực hiện tại, có kết quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được những người trí tự mình giác hiểu.

12. Ở đây, này Upavāṇa, sau khi mũi ngửi hương, Tỷ-kheo cảm thọ hương, nhưng không cảm thọ tham hương, và không có nội tham đối với hương; vị ấy biết rõ: "Tôi không có nội tham đối với hương". Cho đến chừng nào, này Upavāṇa, sau khi mũi ngửi hương, Tỷ-kheo cảm thọ hương, nhưng không cảm thọ tham hương, và không có nội tham đối với các hương; vị ấy biết rõ: "Tôi không có nội tham đối với các hương". Như vậy, này Upavāṇa, là thiết thực hiện tại, có kết quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được những người trí tự mình giác hiểu.

13. Ở đây, này Upavāṇa, sau khi lưỡi nếm vị, Tỷ-kheo cảm thọ vị, nhưng không cảm thọ tham vị, và không có nội tham đối với vị; vị ấy biết rõ: "Tôi không có nội tham đối với vị". Cho đến chừng nào, này Upavāṇa, sau khi lưỡi nếm vị, Tỷ-kheo cảm thọ vị, nhưng không cảm thọ tham vị, và không có nội tham đối với các vị; vị ấy biết rõ: "Tôi không có nội tham đối với các vị". Như vậy, này Upavāṇa, là thiết thực hiện tại, có kết quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được những người trí tự mình giác hiểu.

14. Ở đây, này Upavāṇa, sau khi thân cảm xúc, Tỷ-kheo cảm thọ xúc, nhưng không cảm thọ tham xúc, và không có nội tham đối với xúc; vị ấy biết rõ: "Tôi không có nội tham đối với xúc". Cho đến chừng nào, này Upavāṇa, sau khi thân cảm xúc, Tỷ-kheo cảm thọ xúc, nhưng không cảm thọ tham xúc, và không có nội tham đối với các xúc; vị ấy biết rõ: "Tôi không có nội tham đối với các xúc". Như vậy, này Upavāṇa, là thiết thực hiện tại, có kết quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được những người trí tự mình giác hiểu.

15. Ở đây, này Upavāṇa, sau khi ý nhận biết pháp, Tỷ-kheo cảm thọ pháp, nhưng không cảm thọ tham pháp, và không có nội tham đối với pháp; vị ấy biết rõ: "Tôi không có nội tham đối với pháp". Cho đến chừng nào, này Upavāṇa, sau khi ý nhận biết pháp, Tỷ-kheo cảm thọ pháp, nhưng không cảm thọ tham pháp, và không có nội tham đối với các pháp; vị ấy biết rõ: "Tôi không có nội tham đối với các pháp". Như vậy, này Upavāṇa, là thiết thực hiện tại, có kết quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được những người trí tự mình giác hiểu.

Kinh Với Thân [có những pháp cần phải đoạn tận với thân, không phải với lời.....]

(10. 1. 3. 3) Với Thân: Kāyasuttaṃ (455) - Kinh Tăng Chi - 10 Pháp

1. - Này các Tỷ-kheo, có những pháp cần phải đoạn tận với thân, không phải với lời. 

Này các Tỷ-kheo, có những pháp cần phải đoạn tận với lời, không phải với thân. 

Này các Tỷ-kheo, có những pháp cần phải đoạn tận không phải với thân, không phải với lời, mà sau khi thấy, cần phải đoạn tận với trí tuệ.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần phải đoạn tận với thân, không phải với lời?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có phạm điều bất thiện về thân, về một vấn đề gì. Sau khi suy xét về vấn đề ấy, các đồng Phạm hạnh có trí đã nói với vị ấy: "Tôn-giả có phạm điều bất thiện về thân, về một vấn đề này. Thật tốt lành thay, nếu Tôn-giả từ bỏ thân làm ác và tu tập thân làm thiện". Vị ấy được các đồng Phạm hạnh có trí sau khi suy xét nói như vậy, đoạn tận thân làm ác, tu tập thân làm thiện.

Này các Tỷ-kheo, những pháp này được gọi là những pháp cần phải đoạn tận với thân, không phải với lời.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần phải đoạn tận với lời, không phải với thân?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo phạm điều bất thiện với lời, về một vấn đề gì. Sau khi suy xét về vấn đề ấy, các đồng Phạm hạnh có trí đã nói vị ấy: "Tôn-giả có phạm điều bất thiện về lời, về một vấn đề này. Thật tốt lành thay, nếu Tôn-giả từ bỏ lời nói ác, tu tập lời nói thiện". Vị ấy được các đồng Phạm hạnh có trí sau khi suy xét nói như vậy, đoạn tận lời nói ác, tu tập lời nói thiện.

Này các Tỷ-kheo, những pháp này được gọi là những pháp cần phải đoạn tận với lời, không phải về thân.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần phải đoạn tận, không phải với thân, cũng không phải với lời, mà sau khi thấy, cần phải đoạn tận với trí tuệ?

1. Tham, này các Tỷ-kheo, cần phải đoạn tận không phải với thân, cũng không phải với lời, mà sau khi thấy, cần phải đoạn tận với trí tuệ. 
2. Sân, này các Tỷ-kheo, cần phải đoạn tận không phải với thân, cũng không phải với lời, mà sau khi thấy, cần phải đoạn tận với trí tuệ. 
3. Si, này các Tỷ-kheo, cần phải đoạn tận không phải với thân, cũng không phải với lời, mà sau khi thấy, cần phải đoạn tận với trí tuệ. 
4. Phẫn nộ, này các Tỷ-kheo, cần phải đoạn tận không phải với thân, cũng không phải với lời, mà sau khi thấy, cần phải đoạn tận với trí tuệ. 
5. Hiềm hận, này các Tỷ-kheo, cần phải đoạn tận không phải với thân, cũng không phải với lời, mà sau khi thấy, cần phải đoạn tận với trí tuệ. 
6. Gièm pha, này các Tỷ-kheo, cần phải đoạn tận không phải với thân, cũng không phải với lời, mà sau khi thấy, cần phải đoạn tận với trí tuệ. 
7. Não hại, này các Tỷ-kheo, cần phải đoạn tận không phải với thân, cũng không phải với lời, mà sau khi thấy, cần phải đoạn tận với trí tuệ. 
8. Xan tham, này các Tỷ-kheo, cần phải đoạn tận không phải với thân, cũng không phải với lời, mà sau khi thấy, cần phải đoạn tận với trí tuệ. 
9. Ác tật đố, này các Tỷ-kheo, cần phải đoạn tận không phải với thân, cũng không phải với lời, mà sau khi thấy, cần phải đoạn tận với trí tuệ. 
10. Ác dục, này các Tỷ-kheo, cần phải đoạn tận không phải với thân, cũng không phải với lời, mà sau khi thấy, cần phải đoạn tận với trí tuệ.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ác tật đố?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người gia chủ, hay con người gia chủ, dồi dào phong phú về tài sản, về lúa gạo, về bạc hay vàng. Ở đây, một người nô tỳ hay người phục vụ khởi lên ý nghĩ như sau: "Ôi, sự dồi dào phong phú về tài sản, về lúa gạo, về bạc hay vàng thật sự không thuộc về người gia chủ hay con người gia chủ này". Hay một Sa-môn, Bà-la-môn có được các vật dụng như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Ở đây, một Sa-môn, hay Bà-la-môn khác khởi lên ý nghĩ như sau: "Ôi, mong rằng vị Tôn-giả này không nhận được các vật dụng như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh".

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là ác tật đố.

Ác tật đố, này các Tỷ-kheo, cần phải đoạn tận không phải với thân, cũng không phải với lời, mà sau khi thấy, cần phải đoạn tận với trí tuệ.

6. Này các Tỷ-kheo, ác dục cần phải đoạn tận, không phải với thân, cũng không phải với lời, mà sau khi thấy, cần phải đoạn tận với trí tuệ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ác dục?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, 

1. có người không có lòng tin, lại muốn rằng: "Mong rằng họ biết ta có lòng tin"; 
2. có ác giới, lại muốn rằng: "Mong rằng họ biết ta là người có giới"; 
3. nghe ít lại muốn rằng: "Mong rằng họ biết ta là người nghe nhiều"; 
4. là người ưa thích hội chúng, lại muốn rằng: "Mong rằng họ biết ta là người sống viễn ly"; 
5. là người biếng nhác lại muốn rằng: "Mong rằng họ biết ta là người tinh tấn"; 
6. là người thất niệm lại muốn rằng: "Mong rằng họ biết ta là người niệm được an trú"; 
7. là người không có định, lại muốn rằng: "Mong rằng họ biết ta là người có định"; 
8. là người ác tuệ, lại muốn rằng: "Mong rằng họ biết ta là người có trí tuệ"; 
9. là người chưa đoạn tận các lậu hoặc, lại muốn: "Mong rằng họ biết ta là người đã đoạn tận các lậu hoặc".

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là ác dục.

Ác dục này, này các Tỷ-kheo, cần phải đoạn tận, không phải với thân, cũng không phải với lời, mà sau khi thấy, cần phải đoạn tận với trí tuệ.

7. Này các Tỷ-kheo, nếu tham chinh phục Tỷ-kheo và phát triển, nếu sân chinh phục Tỷ-kheo và phát triển, nếu si chinh phục Tỷ-kheo và phát triển, nếu phẫn nộ chinh phục Tỷ-kheo và phát triển, nếu hiềm hận chinh phục Tỷ-kheo và phát triển, nếu gièm pha chinh phục Tỷ-kheo và phát triển, nếu não hại chinh phục Tỷ-kheo và phát triển, nếu xan tham chinh phục Tỷ-kheo và phát triển, nếu ác tật đố chinh phục Tỷ-kheo và phát triển, nếu ác dục chinh phục Tỷ-kheo và phát triển; vị ấy cần phải được hiểu như sau: "Tôn-giả này không rõ biết như thế nào để tham không có mặt; như vậy tham chinh phục vị ấy và phát triển. Tôn-giả này không rõ biết như thế nào để sân không có mặt; như vậy sân chinh phục vị ấy và phát triển. Tôn-giả này không rõ biết như thế nào để si không có mặt; như vậy si chinh phục vị ấy và phát triển. Tôn-giả này không rõ biết như thế nào để phẫn nộ không có mặt; như vậy phẫn nộ chinh phục vị ấy và phát triển. Tôn-giả này không rõ biết như thế nào để hiềm hận không có mặt; như vậy hiềm hận chinh phục vị ấy và phát triển. Tôn-giả này không rõ biết như thế nào để gièm pha không có mặt; như vậy gièm pha chinh phục vị ấy và phát triển. Tôn-giả này không rõ biết như thế nào để não hại không có mặt; như vậy não hại chinh phục vị ấy và phát triển. Tôn-giả này không rõ biết như thế nào để xan tham không có mặt; như vậy xan tham chinh phục vị ấy và phát triển. Tôn-giả này không rõ biết như thế nào để ác tật đố không có mặt; như vậy ác tật đố chinh phục vị ấy và phát triển. Tôn-giả này không rõ biết như thế nào để ác dục không có mặt; như vậy ác dục chinh phục vị ấy và phát triển".

8. Nhưng, này các Tỷ-kheo, nếu tham không chinh phục vị Tỷ-kheo và không phát triển, nếu sân không chinh phục vị Tỷ-kheo và không phát triển, nếu si không chinh phục vị Tỷ-kheo và không phát triển, nếu phẫn nộ không chinh phục vị Tỷ-kheo và không phát triển, nếu hiềm hận không chinh phục vị Tỷ-kheo và không phát triển, nếu gièm pha không chinh phục vị Tỷ-kheo và không phát triển, nếu não hại không chinh phục vị Tỷ-kheo và không phát triển, nếu xan tham không chinh phục vị Tỷ-kheo và không phát triển, nếu ác tật đố không chinh phục vị Tỷ-kheo và không phát triển, nếu ác dục không chinh phục vị Tỷ-kheo và không phát triển; vị ấy cần phải được biết như sau: "Tôn-giả này rõ biết như thế nào để tham không có mặt; như vậy, tham không chinh phục Tôn-giả này và không phát triển. Tôn-giả này rõ biết như thế nào để sân không có mặt; như vậy, sân không chinh phục Tôn-giả này và không phát triển. Tôn-giả này rõ biết như thế nào để si không có mặt; như vậy, si không chinh phục Tôn-giả này và không phát triển. Tôn-giả này rõ biết như thế nào để phẫn nộ không có mặt; như vậy, phẫn nộ không chinh phục Tôn-giả này và không phát triển. Tôn-giả này rõ biết như thế nào để hiềm hận không có mặt; như vậy, hiềm hận không chinh phục Tôn-giả này và không phát triển. Tôn-giả này rõ biết như thế nào để gièm pha không có mặt; như vậy, gièm pha không chinh phục Tôn-giả này và không phát triển. Tôn-giả này rõ biết như thế nào để não hại không có mặt; như vậy, não hại không chinh phục Tôn-giả này và không phát triển. Tôn-giả này rõ biết như thế nào để xan tham không có mặt; như vậy, xan tham không chinh phục Tôn-giả này và không phát triển. Tôn-giả này rõ biết như thế nào để ác tật đố không có mặt; như vậy, ác tật đố không chinh phục Tôn-giả này và không phát triển. Tôn-giả này rõ biết như thế nào để ác dục không có mặt; như vậy, ác dục không chinh phục Tôn-giả này và không phát triển".

Kinh Tham Ái [Bốn hạng người: có Tham, có Sân, có Si, có Mạn]

(4. 2. 2. 6) Tham Ái: Sarāgasuttaṃ (66) - KTC

1. - Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn? Có tham, có sân, có si, có mạn.

2. Bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt hiện hữu ở đời.

Tham ái vật đẹp đẽ,
Thích thú sắc khả ái,
Bị cột bởi vô minh,
Các hữu tình hạ liệt,
Càng tăng trưởng trói buộc.

Cho đến kẻ có trí,
Làm các việc bất thiện,
Sanh từ tham, sân, si,
Khiến phiền muộn, khó chịu,
Làm đau khổ sanh khởi.

Kẻ vô minh bao vây,
Kẻ mù không có mắt,
Tự tánh họ là vậy,
Họ không thể nghĩ rằng,
Ta có thể như vậy.

Kinh Ðịa Ngục, Thiên Giới [Người ấy có tham ái, tham lam tài vật kẻ khác; Người ấy có sân tâm, khởi lên hại ý, hại niệm; Người ấy có tà kiến, có tưởng điên đảo]

Trích kinh Ðịa Ngục, Thiên Giới

Người ấy có tham ái, tham lam tài vật kẻ khác, nghĩ rằng: "Ôi, mong rằng mọi tài vật của người khác trở thành của mình".

Người ấy có sân tâm, khởi lên hại ý, hại niệm như sau: "Mong rằng những loài hữu tình này bị giết, hay bị tàn sát, hay bị tiêu diệt, hay bị tàn hại, hay mong chúng không còn tồn tại".

Người ấy có tà kiến, có tưởng điên đảo, như: "Không có bố thí, không có cúng thí, không có thiện thí, các hành vi thiện ác không có kết quả dị thục, không có đời này, không có đời sau, không có mẹ, không có cha, không có các loại hóa sanh, trong đời không có các Sa-môn, Bà-la-môn chân chánh hành trì, chân chánh thành tựu, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, lại tuyên bố cho đời này và cho đời sau".

------------

(10. 5. 1. 1) Ðịa Ngục, Thiên Giới (1): Paṭhamanirayasaggasuttaṃ (643) - KTC

1. - Thành tựu mười pháp, tương xứng như vậy, như vậy bị rơi vào địa ngục. Thế nào là mười?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sát sanh, hung bạo, tay lấm máu, tâm chuyên sát hại đả thương, tâm không từ bi đối với tất cả loài hữu tình và sinh vật. Người ấy lấy của không cho, bất cứ tài vật gì của người khác, hoặc tại thôn làng, hoặc tại rừng núi, không cho người ấy, người ấy lấy trộm tài vật ấy. Người ấy sống tà hạnh trong các dục, tà hạnh với các hạng nữ nhân có mẹ che chở, có cha che chở, có anh em che chở, có chị che chở, có bà con che chở, có pháp che chở, đã có chồng, được hình phạt gậy gộc bảo vệ, cho đến những nữ nhân được trang sức bằng vòng hoa (đám cưới).

Người ấy nói láo, đến chỗ tập hội hay đến chỗ chúng hội, hay đến giữa các thân tộc, hay đến giữa các tổ hợp, hay đến giữa các vương tộc, khi bị dẫn xuất làm chứng và được hỏi: "Này người kia, hãy nói những gì ông biết"; dầu không biết, người ấy nói: "Tôi biết"; dầu biết, người ấy nói: "Tôi không biết"; hay dầu không thấy, người ấy nói: "Tôi thấy"; hay dầu cho thấy, người ấy nói: "Tôi không thấy". Như vậy lời nói của người ấy trở thành cố ý nói láo, hoặc nguyên nhân vì mình, hoặc nguyên nhân vì người, hoặc nguyên nhân vì một vài quyền lợi gì. Người ấy là người nói hai lưỡi, nghe điều gì ở chỗ này, đến chỗ kia nói, để sanh chia rẽ ở những người này. Nghe điều gì ở chỗ kia, đi nói với những người này, để sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy, người ấy ly gián những kẻ hòa hợp, hay xúi giục những kẻ ly gián, ưa thích chia rẽ, vui thích chia rẽ, thích thú chia rẽ, nói những lời đưa đến chia rẽ. Và người ấy là người nói lời thô ác. Bất cứ lời gì thô bạo, thô tục, khiến người đau khổ, khiến người tức giận, liên hệ đến phẫn nộ, không đưa đến Thiền định, người ấy nói những lời như vậy. Và người ấy nói những lời phù phiếm, nói phi thời, nói những lời phi chơn, nói những lời không lợi ích, nói những lời phi pháp, nói những lời phi Luật, nói những lời không đáng gìn giữ. Vì nói phi thời, nên lời nói không có thuận lý, không có mạch lạc, hệ thống, không có lợi ích.

Người ấy có tham ái, tham lam tài vật kẻ khác, nghĩ rằng: "Ôi, mong rằng mọi tài vật của người khác trở thành của mình".

Người ấy có sân tâm, khởi lên hại ý, hại niệm như sau: "Mong rằng những loài hữu tình này bị giết, hay bị tàn sát, hay bị tiêu diệt, hay bị tàn hại, hay mong chúng không còn tồn tại".

Người ấy có tà kiến, có tưởng điên đảo, như: "Không có bố thí, không có cúng thí, không có thiện thí, các hành vi thiện ác không có kết quả dị thục, không có đời này, không có đời sau, không có mẹ, không có cha, không có các loại hóa sanh, trong đời không có các Sa-môn, Bà-la-môn chân chánh hành trì, chân chánh thành tựu, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, lại tuyên bố cho đời này và cho đời sau".

Thành tựu mười pháp này, người ấy như vậy tương xứng rơi vào địa ngục.

3. Thành tựu mười pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng, được sanh lên cõi Trời. Thế nào là mười?

4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người đoạn tận sát sanh, từ bỏ sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm; biết tàm quý, có lòng từ, sống thương xót đến hạnh phúc tất cả chúng sanh và các loài hữu tình và sinh vật; đoạn tận lấy của không cho, từ bỏ lấy của không cho, bất cứ vật gì của người khác, hoặc tại thôn làng, hoặc tại rừng núi, không cho người ấy, người ấy không lấy trộm tài vật ấy; đoạn tận tà hạnh trong các dục, từ bỏ tà hạnh trong các dục, không hành tà hạnh với các hạng nữ nhân, có mẹ che chở, có cha che chở, có anh che chở, có chị che chở, có bà con che chở, có pháp che chở, đã có chồng, được hình phạt gậy gộc bảo vệ, cho đến những nữ nhân được trang sức bằng vòng hoa (đám cưới).

Người ấy đoạn tận nói láo, từ bỏ nói láo, đến chỗ tập hội hay đến chỗ chúng hội, hay đến giữa các thân tộc, hay đến giữa các tổ hợp, hay đến giữa các vương tộc, khi bị dẫn xuất làm chứng và được hỏi: "Này ông kia, hãy nói những gì ông biết". Nếu biết, người ấy nói: "Tôi biết". Nếu không biết, người ấy nói: "Tôi không biết"; hay nếu không thấy, người ấy nói: "Tôi không thấy"; nếu thấy, người ấy nói: "Tôi thấy". Như vậy lời nói của người ấy không trở thành cố ý vọng ngữ, hoặc nguyên nhân vì mình, hoặc nguyên nhân vì người, hoặc nguyên nhân vì một vài quyền lợi gì. Ðoạn tận nói hai lưỡi, từ bỏ nói hai lưỡi, nghe điều gì ở chỗ này, không đi đến chỗ kia nói, để sanh chia rẽ ở những người này; nghe điều gì ở chỗ kia, không đi đến nói với những người này, để sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy, người ấy sống hòa hợp những kẻ ly gián, tăng trưởng những kẻ hòa hiệp, thích thú hòa hợp, nói những lời đưa đến hòa hợp. Ðoạn tận lời nói thô ác, từ bỏ lời nói thô ác. Những lời nói nhu hòa, êm tai, dễ thương, thông cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều người, vui lòng nhiều người, người ấy nói những lời như vậy. Ðoạn tận lời nói phù phiếm, nói đúng thời, nói chân thật, nói có ý nghĩa, nói đúng Pháp, nói đúng Luật, nói những lời đáng được gìn giữ. Vì nói hợp thời, nên lời nói thuận lý, có mạch lạc, hệ thống, có lợi ích.

Ở đây có người không tham ái, không tham lam tài vật kẻ khác, không nghĩ rằng: "Ôi! Mong rằng mọi tài vật của người khác trở thành của mình". Lại có người không có sân tâm, không khởi lên hại ý, hại niệm, nhưng nghĩ rằng: "Mong rằng những loài hữu tình này sống không thù hận, không oán thù, không nhiễu loạn, được an lạc, lo nghĩ tự thân". Có Chánh kiến, không có tư tưởng điên đảo, nghĩ rằng: "Có bố thí, có cúng thí, có tế tự, các hành vi thiện ác có kết quả dị thục, có đời này, có đời sau, có mẹ, có cha, có các loại hóa sanh, trong đời có các Sa-môn, Bà-la-môn chân chánh hành trì, chân chánh thành tựu, sau khi tự tri, tự chứng, lại tuyên bố cho đời này và cho đời sau".

Thành tựu mười pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

(10. 5. 1. 2) Ðịa Ngục Và Thiên Giới (2): Dutiyanirayasaggasuttaṃ (644)

(Giống như kinh trước)

(10. 5. 1. 3) Nữ Nhân: Mātugāmasuttaṃ (645)

1. - Này các Tỷ-kheo, thành tựu mười pháp, nữ nhân như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục. Thế nào là mười?

2. Sát sanh...; lấy của không cho...; tà hạnh trong các dục...; nói láo...; nói hai lưỡi...; nói lời thô ác...; nói lời phù phiếm...; tham ái...; sân tâm...; tà kiến... (như bài 10. 5. 1. 1)

Thành tựu mười pháp này, này các Tỷ-kheo, nữ nhân như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

3. Thành tựu mười pháp này, này các Tỷ-kheo, nữ nhân như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới. Thế nào là mười?

4. Ðoạn tận sát sanh...; đoạn tận lấy của không cho...; đoạn tận tà hạnh trong các dục...; đoạn tận nói láo...; đoạn tận nói hai lưỡi...; đoạn tận nói lời thô ác...; đoạn tận nói lời phù phiếm...; đoạn tận tham ái...; đoạn tận sân tâm...; có Chánh kiến... (như bài 10. 5. 1. 1)

Thành tựu mười pháp này, này các Tỷ-kheo, nữ nhân như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

(10. 5. 1. 4) Nữ Cư-sĩ: Upāsikāsuttaṃ (646)

1. - Này các Tỷ-kheo, thành tựu mười pháp, nữ cư-sĩ như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục. Thế nào là mười?

2. Sát sanh...; lấy của không cho...; tà hạnh trong các dục...; nói láo...; nói hai lưỡi...; nói lời thô ác...; nói lời phù phiếm...; tham ái...; sân tâm...; tà kiến...

Thành tựu mười pháp này, này các Tỷ-kheo, nữ cư-sĩ như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

3. Thành tựu mười pháp này, này các Tỷ-kheo, nữ cư-sĩ như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới. Thế nào là mười?

4. Ðoạn tận sát sanh...; đoạn tận lấy của không cho...; đoạn tận tà hạnh trong các dục...; đoạn tận nói láo...; đoạn tận nói hai lưỡi...; đoạn tận nói lời thô ác...; đoạn tận nói lời phù phiếm...; đoạn tận tham ái...; đoạn tận sân tâm...; có Chánh kiến...

Thành tựu mười pháp này, này các Tỷ-kheo, nữ cư-sĩ như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

(10. 5. 1. 5) Sợ Hãi Và Vô Úy: Visāradasuttaṃ (647)

1. - Thành tựu mười pháp, này các Tỷ-kheo, người nữ cư-sĩ sống ở gia đình không có vô úy. Thế nào là mười?

2. Sát sanh...; lấy của không cho...; tà hạnh trong các dục...; nói láo...; nói hai lưỡi...; nói lời thô ác...; nói lời phù phiếm...; tham ái...; sân tâm...; tà kiến...

Thành tựu mười pháp, này các Tỷ-kheo, người nữ cư-sĩ sống ở gia đình không có vô úy.

3. Thành tựu mười pháp này, này các Tỷ-kheo, người nữ cư-sĩ sống ở gia đình, không có sợ hãi.

4. Ðoạn tận sát sanh...; đoạn tận lấy của không cho...; đoạn tận tà hạnh trong các dục...; đoạn tận nói láo...; đoạn tận nói hai lưỡi...; đoạn tận nói lời thô ác...; đoạn tận nói lời phù phiếm...; đoạn tận tham ái...; đoạn tận sân tâm...; có Chánh kiến...

Thành tựu mười pháp này, này các Tỷ-kheo, người nữ cư-sĩ sống ở gia đình không có sợ hãi.

Kinh Các Căn Bản Bất Thiện [Tham, Sân, Si là căn bản bất thiện]

(3. 2. 2. 9) Các Căn Bản Bất Thiện: Akusalamūlasuttaṃ (1463) - KTC

1. - Này các Tỷ-kheo, có ba căn bản bất thiện này. Thế nào là ba? Tham là căn bản bất thiện, sân là căn bản bất thiện, si là căn bản bất thiện.

2. Cái gì là tham, này các Tỷ-kheo, cái ấy bất thiện. Ai với lòng tham có làm gì về thân, về lời, về ý, cái ấy bất thiện. Với ai có lòng tham, bị lòng tham chinh phục, tâm không được tự chủ, vu cáo làm người khác đau khổ, bằng cách sát hại, trói buộc, tịch thu tài sản, mắng nhiếc hay tẩn xuất, dựa trên: "Ta là sức mạnh, ta có sức mạnh", cái ấy là bất thiện. Như vậy, rất nhiều ác bất thiện pháp này sanh từ tham, duyên khởi từ tham, tập khởi từ tham, khởi lên nơi người ấy.

3.  Cái gì là sân, này các Tỷ-kheo, cái ấy bất thiện. Ai với lòng sân có làm gì về thân, về lời, về ý, cái ấy bất thiện. Với ai có lòng sân, bị lòng sân chinh phục, tâm không được tự chủ, vu cáo làm người khác đau khổ, bằng cách sát hại, trói buộc, tịch thu tài sản, mắng nhiếc hay tẩn xuất, dựa trên: "Ta là sức mạnh, ta có sức mạnh", cái ấy là bất thiện. Như vậy, rất nhiều ác bất thiện pháp này sanh từ sân, duyên khởi từ sân, tập khởi từ sân, khởi lên nơi người ấy.

4. Cái gì là si, này các Tỷ-kheo, cái ấy bất thiện. Ai với lòng si có làm gì về thân, về lời, về ý, cái ấy bất thiện. Với ai có lòng si, bị lòng si chinh phục, tâm không được tự chủ, vu cáo làm người khác đau khổ, bằng cách sát hại, trói buộc, tịch thu tài sản, mắng nhiếc hay tẩn xuất, dựa trên: "Ta là sức mạnh, ta có sức mạnh", cái ấy là bất thiện. Như vậy, rất nhiều ác bất thiện pháp này sanh từ si, duyên khởi từ si, tập khởi từ si, khởi lên nơi người ấy.

5. Như vậy, này các Tỷ-kheo, người này được gọi là người nói phi thời, nói không thực, nói không trúng đích, nói phi pháp, nói phi luật. Vì sao người như vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là người nói phi thời, nói không thực, nói không trúng đích, nói phi pháp, nói phi luật? Như vầy là vì người này, này các Tỷ-kheo, đã vu cáo làm người khác đau khổ, bằng cách sát hại, trói buộc, tịch thu tài sản, mắng nhiếc hay tẩn xuất, dựa trên: "Ta là sức mạnh, ta có sức mạnh". Khi được đối chất với sự thật, người ấy phủ nhận, không có chấp nhận, khi được đối chất với sự không thật, người ấy không có nhiệt tình thoát mở ra ngoài, nói rằng: "Ðây là không chân, đây là không thực". Cho nên, người như vậy được gọi là người nói phi thời, nói không thực, nói không trúng đích, nói phi pháp, nói phi luật.

Người như vậy, này các Tỷ-kheo, bị các ác bất thiện pháp do tham sanh nhiếp phục, tâm mất tự chủ, ngay trong hiện tại sống đau khổ với sự tổn não, với sự ưu não, với sự nhiệt não, sau khi thân hoại mạng chung, được chờ đợi là ác thú. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, bị các ác bất thiện pháp do sân sanh nhiếp phục, tâm mất sự tự chủ, ngay trong hiện tại sống đau khổ với sự tổn não, với sự ưu não, với sự nhiệt não, sau khi thân hoại mạng chung, được chờ đợi là ác thú. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, bị các ác bất thiện pháp do si sanh nhiếp phục, tâm mất tự chủ, ngay trong hiện tại sống đau khổ với sự tổn não, với sự ưu não, với sự nhiệt não, sau khi thân hoại mạng chung, được chờ đợi là ác thú.

6. Ví như này các Tỷ-kheo, cây Sāla hay cây Dhava hay cây Phandana bị phá hoại, bị bao trùm bởi ba loại tầm gởi, đi đến tổn hại, đi đến bất hạnh, đi đến tổn hại, và bất hạnh.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, người như vậy, này các Tỷ-kheo, bị các ác bất thiện pháp do tham sanh nhiếp phục, tâm mất tự chủ, ngay trong hiện tại sống đau khổ với sự tổn não, với sự ưu não, với sự nhiệt não, sau khi thân hoại mạng chung, được chờ đợi là ác thú. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, bị các ác bất thiện pháp do sân sanh nhiếp phục, tâm mất sự tự chủ, ngay trong hiện tại sống đau khổ với sự tổn não, với sự ưu não, với sự nhiệt não, sau khi thân hoại mạng chung, được chờ đợi là ác thú. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, bị các ác bất thiện pháp do si sanh nhiếp phục, tâm mất tự chủ, ngay trong hiện tại sống đau khổ với sự tổn não, với sự ưu não, với sự nhiệt não, sau khi thân hoại mạng chung, được chờ đợi là ác thú.

Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba căn bản bất thiện.

7. Có ba căn bản của thiện, này các Tỷ-kheo. Thế nào là ba? Không tham là căn bản của thiện, không sân là căn bản của thiện, không si là căn bản của thiện.

8. Cái gì là không tham, này các Tỷ-kheo, cái ấy thiện. Ai với lòng không tham có làm gì về thân, về lời, về ý, cái ấy thiện. Ai không có lòng tham, không bị lòng tham chinh phục, tâm được tự chủ, không vu cáo làm người khác đau khổ, bằng cách sát hại, trói buộc, tịch thu tài sản, mắng nhiếc hay tẩn xuất, dựa trên: "Ta là sức mạnh, ta có sức mạnh", cái ấy là thiện. Như vậy, rất nhiều thiện pháp này sanh từ không tham, duyên khởi từ không tham, tập khởi từ không tham, khởi lên nơi người ấy.

9. Cái gì là không sân, này các Tỷ-kheo, cái ấy thiện. Ai với lòng không sân có làm gì về thân, về lời, về ý, cái ấy thiện. Với ai không có lòng sân, không bị lòng sân chinh phục, tâm được tự chủ, không vu cáo làm người khác đau khổ, bằng cách sát hại, trói buộc, tịch thu tài sản, mắng nhiếc hay tẩn xuất, dựa trên: "Ta là sức mạnh, ta có sức mạnh", cái ấy là thiện. Như vậy, rất nhiều thiện pháp này sanh từ không sân, duyên khởi từ không sân, tập khởi từ không sân, khởi lên nơi người ấy.

10. Cái gì là không si, này các Tỷ-kheo, cái ấy là thiện. Ai với lòng không si có làm gì về thân, về lời, về ý, cái ấy thiện. Với ai không có lòng si, không bị lòng si chinh phục, tâm được tự chủ, không vu cáo làm người khác đau khổ, bằng cách sát hại, trói buộc, tịch thu tài sản, mắng nhiếc hay tẩn xuất, dựa trên: "Ta là sức mạnh, ta có sức mạnh", cái ấy là thiện. Như vậy, rất nhiều thiện pháp này sanh ra từ không si, duyên khởi từ không si, tập khởi từ không si, khởi lên nơi người ấy.

11. Như vậy, này các Tỷ-kheo, người này được gọi là người nói đúng thời, nói thực, nói trúng đích, nói đúng pháp, nói đúng luật. Vì sao người như vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là người nói đúng thời, nói thực, nói trúng đích, nói đúng pháp, nói đúng luật? Như vầy là vì người này, này các Tỷ-kheo, đã không vu cáo làm người khác đau khổ, bằng cách sát hại, trói buộc, tịch thu tài sản, mắng nhiếc hay tẩn xuất, dựa trên: "Ta là sức mạnh, ta có sức mạnh". Khi được đối chất với sự thật, người ấy chấp nhận, không có phủ nhận, khi được đối chất với sự không thật, người ấy nhiệt tình thoát mở ra ngoài, nói rằng: "Ðây là chân, đây là thực". Cho nên, người như vậy được gọi là người nói đúng thời, nói thực, nói trúng đích, nói đúng pháp, nói đúng luật.

Người như vậy, này các Tỷ-kheo, đoạn tận các ác bất thiện do tham sanh, cắt đứt từ gốc rễ, làm cho như thân cây Tāla, làm cho không hiện hữu, làm cho không thể sanh khởi trong tương lai, ngay trong hiện tại sống an lạc, không có tổn não, không có ưu não, không có nhiệt não, sau khi thân hoại mạng chung, ngay trong hiện tại được Bát-Niết-bàn. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, đoạn tận các ác bất thiện do sân sanh, cắt đứt từ gốc rễ, làm cho như thân cây Tāla, làm cho không hiện hữu, làm cho không thể sanh khởi trong tương lai, ngay trong hiện tại sống an lạc, không có tổn não, không có ưu não, không có nhiệt não, sau khi thân hoại mạng chung, ngay trong hiện tại được Bát-Niết-bàn. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, đoạn tận các ác bất thiện do si sanh, cắt đứt từ gốc rễ, làm cho như thân cây Tāla, làm cho không hiện hữu, làm cho không thể sanh khởi trong tương lai, ngay trong hiện tại sống an lạc, không có tổn não, không có ưu não, không có nhiệt não, sau khi thân hoại mạng chung, ngay trong hiện tại được Bát-Niết-bàn.

12. Ví như, này các Tỷ-kheo, cây Sāla hay cây Dhava, cây Phandana, bị ba cây tầm gởi phá hoại bao trùm. Rồi có người đi đến, cầm cuốc và thúng. Người ấy chặt đứt rễ cây tầm gởi ấy, sau khi chặt đứt rễ, người ấy đào mương. Ðào mương xong, người ấy nhổ các rễ lên, nhổ cho đến các rễ nhỏ, rễ có mùi thơm (Usīra). Rồi người ấy chặt cây tầm gởi thành từng khúc nhỏ, bửa và chẻ thành từng mảnh nhỏ, người ấy đem phơi giữa gió và mặt trời. Sau khi phơi giữa gió và mặt trời, người ấy lấy lửa đốt, làm thành một đống tro, và quạt chúng ra giữa gió lớn, hay đổ chúng xuống dòng nước chảy nhanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, các cây tầm gởi ấy, bị cắt đứt gốc từ rễ, bị làm cho như thân cây Tāla, làm cho không hiện hữu, làm cho không thể sanh khởi trong tương lai.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, người như vậy, này các Tỷ-kheo, đoạn tận các ác bất thiện do tham sanh, cắt đứt từ gốc rễ, làm cho như thân cây Tāla, làm cho không hiện hữu, làm cho không thể sanh khởi trong tương lai, ngay trong hiện tại sống an lạc, không có tổn não, không có ưu não, không có nhiệt não, sau khi thân hoại mạng chung, ngay trong hiện tại được Bát-Niết-bàn. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, đoạn tận các ác bất thiện do sân sanh, cắt đứt từ gốc rễ, làm cho như thân cây Tāla, làm cho không hiện hữu, làm cho không thể sanh khởi trong tương lai, ngay trong hiện tại sống an lạc, không có tổn não, không có ưu não, không có nhiệt não, sau khi thân hoại mạng chung, ngay trong hiện tại được Bát-Niết-bàn. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, đoạn tận các ác bất thiện do si sanh, cắt đứt từ gốc rễ, làm cho như thân cây Tāla, làm cho không hiện hữu, làm cho không thể sanh khởi trong tương lai, ngay trong hiện tại sống an lạc, không có tổn não, không có ưu não, không có nhiệt não, sau khi thân hoại mạng chung, ngay trong hiện tại được Bát-Niết-bàn.

Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba căn bản của thiện.

Kinh Du Sĩ Ngoại Ðạo [Tham là tội nhỏ, nhưng ly tham là chậm chạp. Sân là tội lớn, nhưng ly sân là mau chóng. Si là tội lớn, và ly si là chậm chạp]

Tóm tắt Kinh Du Sĩ Ngoại Đạo (kinh Tăng Chi) 

• Tham là tội nhỏ, nhưng ly tham là chậm chạp. 
• Sân là tội lớn, nhưng ly sân là mau chóng. 
• Si là tội lớn, và ly si là chậm chạp

*******

• Do nhân gì, do duyên gì Tham chưa sanh được sanh khởi, và tham sanh rồi đưa đến tăng trưởng, quảng đại? --- Tịnh tướng và không như lý tác ý 
• Do nhân gì, do duyên gì Sân chưa sanh được sanh khởi, và tham sanh rồi đưa đến tăng trưởng, quảng đại? ---Chướng ngại tướng và không như lý tác ý
• Do nhân gì, do duyên gì Si chưa sanh được sanh khởi, và tham sanh rồi đưa đến tăng trưởng, quảng đại? ---Không như lý tác ý.

*******

• Do nhân gì, do duyên gì Tham chưa sanh không sanh khởi, hay tham đã sanh được đoạn tận? ---Tướng bất tịnh và Như lý tác ý 
• Do nhân gì, do duyên gì Sân chưa sanh không sanh khởi, hay tham đã sanh được đoạn tận? ---Từ tâm giải thoát và Như lý tác ý 
• Do nhân gì, do duyên gì Si chưa sanh không sanh khởi, hay tham đã sanh được đoạn tận? ---Như lý tác ý

--------------------------------------------------------------

(3. 2. 2. 8) Du-sĩ Ngoại Ðạo: Aññatitthiyasuttaṃ (1462) - KTC

1. - Này các Tỷ-kheo, nếu các du-sĩ ngoại đạo hỏi như sau: "Có ba pháp này, này các Hiền-giả. Thế nào là ba? Tham, sân, si. Những pháp này, này các Hiền-giả, là ba pháp. Trong ba pháp này, này các Hiền-giả, thế nào là đặc thù, thế nào là thù thắng, thế nào là khác biệt?" Ðược hỏi vậy, này các Tỷ-kheo, các ông trả lời như thế nào với các du-sĩ ngoại đạo ấy?

- Ðối với chúng con, bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản, lấy Thế Tôn làm lãnh đạo, lấy Thế Tôn làm nương tựa. Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn thuyết ý nghĩa lời nói này cho chúng con. Sau khi nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

- Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói!

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn. - Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

2. Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, nếu các du-sĩ ngoại đạo hỏi như sau: "Có ba pháp này, này các Hiền-giả. Thế nào là ba? Tham, sân, si. Những pháp này, này các Hiền-giả, là ba pháp. Trong ba pháp này, này các Hiền-giả, thế nào là đặc thù, thế nào là thù thắng, thế nào là khác biệt?" Ðược hỏi vậy, này các Tỷ-kheo, các thầy cần phải trả lời cho các du-sĩ ngoại đạo ấy như sau: "Tham, thưa các Hiền-giả, là tội nhỏ, nhưng ly tham là chậm chạp. Sân là tội lớn, nhưng ly sân là mau chóng. Si là tội lớn, và ly si là chậm chạp".

3. Do nhân gì, này chư Hiền, do duyên gì tham chưa sanh được sanh khởi, và tham sanh rồi đưa đến tăng trưởng, quảng đại?"

Cần phải trả lời là "Tịnh tướng". "Với ai không như lý tác ý tịnh tướng, thời tham chưa sanh được sanh khởi, và tham đã sanh được tăng trưởng quảng đại. Ðây là nhân, này các Hiền-giả, đây là duyên, tham chưa sanh được sanh khởi, và tham đã sanh được tăng trưởng quảng đại".

4. "Do nhân gì, này các chư Hiền, do duyên gì sân chưa sanh được sanh khởi, và sân đã sanh được tăng trưởng, quảng đại?"

Cần phải trả lời là "Chướng ngại tướng". "Với ai không như lý tác ý chướng ngại tướng, thời sân chưa sanh được sanh khởi, sân sanh rồi được tăng trưởng quảng đại. Ðây là nhân, này các Hiền-giả, đây là duyên, khiến sân chưa sanh được sanh khởi, và sân đã sanh được tăng trưởng quảng đại".

5. "Do nhân gì, này các chư Hiền, do duyên gì si chưa sanh được sanh khởi, và si đã sanh được tăng trưởng, quảng đại?"

Cần phải trả lời là "Không như lý tác ý". "Với ai không như lý tác ý, thời si chưa sanh được sanh khởi, và si đã sanh được tăng trưởng quảng đại. Ðây là nhân, này các Hiền-giả, đây là duyên, khiến si chưa sanh được sanh khởi, và si đã sanh được tăng trưởng quảng đại".

6. "Do nhân gì, này các chư Hiền, do duyên gì tham chưa sanh không sanh khởi, hay tham đã sanh được đoạn tận?"

Cần phải trả lời là "Tướng bất tịnh". "Với ai như lý tác ý tướng bất tịnh, thời tham chưa sanh không sanh khởi, hay tham đã sanh được đoạn tận. Ðây là nhân, này các Hiền-giả, đây là duyên khiến tham chưa sanh không sanh khởi, hay tham đã sanh được đoạn tận".

7. "Do nhân gì, này các chư Hiền, do duyên gì sân chưa sanh không sanh khởi, hay sân đã sanh được đoạn tận?"

Cần phải trả lời là "Từ tâm giải thoát". "Với ai như lý tác ý từ tâm giải thoát, thời sân chưa sanh không sanh khởi, hay sân đã sanh được đoạn tận. Ðây là nhân, này các Hiền-giả, đây là duyên khiến sân chưa sanh không sanh khởi, hay sân đã sanh được đoạn tận".

8. "Do nhân gì, này các chư Hiền, do duyên gì si chưa sanh không sanh khởi, hay si đã sanh được đoạn tận?"

Cần phải trả lời là "Như lý tác ý". "Với ai như lý tác ý, thời si chưa sanh không sanh khởi, và si đã sanh được đoạn tận. Ðây là nhân, này các Hiền-giả, đây là duyên khiến si chưa sanh không sanh khởi, hay si đã sanh được đoạn tận".